Từ 01/3/2026, người dân có thể nộp đơn khởi kiện online tại Tòa án và thực hiện 9 thủ tục tố tụng trên môi trường số theo Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP của TAND tối cao.
Ngày 15/01/2026, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số tại Toà án nhân dân. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện các thủ tục tố tụng bằng phương tiện điện tử nhằm giải quyết các vụ án, vụ việc thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Theo nội dung Nghị quyết, văn bản này gồm 05 Chương với 32 Điều, quy định chi tiết việc thực hiện thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp trên môi trường số. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số hoạt động tư pháp tại Việt Nam, cho phép người dân, doanh nghiệp và luật sư thực hiện nhiều thủ tục tại Tòa án thông qua hệ thống điện tử.
Theo Điều 1 Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP, các thủ tục tố tụng và thủ tục hành chính tư pháp có thể được thực hiện trên môi trường số bao gồm 09 nhóm thủ tục sau đây:
1. Nộp đơn khởi kiện, đơn yêu cầu, đơn kháng cáo, đơn đề nghị, kiến nghị, đơn khiếu nại, tố cáo (sau đây gọi chung là đơn khởi kiện, yêu cầu);
2. Cung cấp, giao nộp tài liệu, chứng cứ;
3. Cấp, tống đạt, thông báo văn bản tố tụng;
4. Nộp tạm ứng án phí, lệ phí, chi phí tố tụng; án phí, lệ phí, chi phí tố tụng;
5. Phiên họp, phiên tòa giải quyết vụ án, vụ việc;
6. Cấp trích lục, bản sao bản án, quyết định của Tòa án;
7. Giao, nhận hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng giữa các Tòa án;
8. Số hóa, lưu trữ hồ sơ, tài liệu, chứng cứ, văn bản tố tụng;
9. Các thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp khác theo quy định của pháp luật và hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.
Như vậy, từ ngày 01/3/2026, cá nhân và tổ chức có thể nộp đơn khởi kiện online tại Tòa án, đồng thời thực hiện nhiều thủ tục tố tụng khác thông qua hệ thống điện tử. Việc thực hiện thủ tục tố tụng trên môi trường số được tiến hành thông qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc các hệ thống điện tử khác theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, Nghị quyết cũng quy định rõ nguyên tắc thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số, cụ thể như sau:
1. Phù hợp với quy định của pháp luật tố tụng, pháp luật về chuyển đổi số, pháp luật về giao dịch điện tử, Nghị quyết này và pháp luật có liên quan.
2. Thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp được thực hiện trên môi trường số có giá trị pháp lý như các phương thức khác theo quy định của pháp luật.
3. Bảo đảm hợp pháp, hợp lý, khoa học, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức của tổ chức, cá nhân và cơ quan có thẩm quyền; bảo đảm bình đẳng, khách quan, công khai, minh bạch, bảo mật, an ninh mạng và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan có thẩm quyền.
4. Không yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp lại những dữ liệu, tài liệu mà Tòa án đang quản lý hoặc đã được cơ quan nhà nước khác sẵn sàng chia sẻ hoặc thông tin, dữ liệu đã được xác thực qua các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu ngành; chuẩn hóa, kết nối dữ liệu giữa các Tòa án.
5. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền lựa chọn phương thức thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp, trường hợp không lựa chọn thì Tòa án xem xét, quyết định phương thức theo quy định của pháp luật tố tụng, phương thức quy định tại Nghị quyết này.
Cơ quan, tổ chức, cá nhân đã lựa chọn thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số không được thay đổi phương thức trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, trừ trường hợp có lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận.
6. Cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về tính chính xác và tính hợp pháp của thông tin được kê khai, việc giao nộp tài liệu, chứng cứ khi thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp trên môi trường số; có trách nhiệm theo dõi, cập nhật, phản hồi các thông tin liên quan với Tòa án và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
Để bảo đảm việc áp dụng thống nhất, Nghị quyết cũng giải thích một số thuật ngữ pháp lý quan trọng. Theo đó:
Thực hiện thủ tục tố tụng, hành chính tư pháp tại Tòa án trên môi trường số là việc Tòa án, cơ quan, tổ chức, cá nhân tiến hành toàn bộ hoặc một số thủ tục tố tụng bằng phương tiện điện tử thông qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc hệ thống khác theo quy định của pháp luật.
Tài liệu điện tử là tài liệu được khởi tạo, gửi, nhận hoặc lưu trữ dưới dạng thông điệp dữ liệu.
Chứng cứ điện tử là chứng cứ được thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu được cơ quan, tổ chức, cá nhân thu thập, bảo quản và giao nộp, xuất trình cho Tòa án theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định mà Tòa án sử dụng làm căn cứ để xác định các tình tiết khách quan của vụ án, vụ việc.
Hồ sơ điện tử là tập hợp các thành phần hồ sơ vụ án, vụ việc được lưu trữ dưới dạng thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý như hồ sơ bằng văn bản giấy.
Nghị quyết số 01/2026/NQ-HĐTP được ban hành thay thế Nghị quyết số 04/2016/NQ-HĐTP ngày 30/12/2016 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về gửi, nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ và cấp, tống đạt văn bản tố tụng bằng phương tiện điện tử.
Việc ban hành Nghị quyết này có ý nghĩa quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động tư pháp, góp phần thực hiện chủ trương tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trong bối cảnh khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định sự phát triển của các quốc gia, việc triển khai thủ tục tố tụng trên môi trường số tại Tòa án không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giải quyết vụ án, mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và luật sư trong việc tiếp cận công lý, giảm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục pháp lý. Đồng thời, đây cũng là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng mô hình Tòa án điện tử tại Việt Nam, góp phần nâng cao tính minh bạch, hiện đại hóa nền tư pháp và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia.
TAND TP Đà Nẵng thí điểm tiếp nhận đơn kiện không phụ thuộc địa giới hành chính
Chiều 2-3-2026, TAND TP Đà Nẵng tổ chức hội nghị triển khai thí điểm số hóa hồ sơ vụ án, vụ việc ngay từ khi tiếp nhận, thụ lý; thí điểm thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính. Theo TAND TP Đà Nẵng, việc thí điểm thủ tục hành chính tư pháp phi địa giới hành chính nhằm chuẩn bị triển khai đề án chuyển đổi số, xây dựng tòa án điện tử tại TAND hai cấp TP Đà Nẵng.
Theo đó, toàn bộ hồ sơ vụ án hình sự, dân sự, hành chính được tòa án tiếp nhận trong quá trình tố tụng sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm. Hồ sơ vụ việc khác thuộc thẩm quyền giải quyết của tòa án lưu trữ tại hệ thống máy chủ của TAND TP Đà Nẵng và TAND khu vực 1 – Đà Nẵng.
Hiện nay, mỗi tòa án đều thực hiện hoạt động hành chính tư pháp theo thẩm quyền xét xử. Khi khởi kiện hoặc tham gia tố tụng một vụ án, cơ quan, tổ chức, cá nhân phải nộp đơn khởi kiện và các tài liệu, chứng cứ đúng tại tòa án nơi có thẩm quyền giải quyết.
Khi thí điểm, việc khởi kiện, tham gia tố tụng trong mọi giai đoạn tố tụng, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể nộp đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ cho tòa án bất kỳ – nơi mà họ thấy gần nhất, thuận lợi nhất.
Tòa án tiếp nhận đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ có trách nhiệm xem xét, hướng dẫn người nộp thực hiện các quyền, nghĩa vụ và chuyển ngay đơn khởi kiện, tài liệu, chứng cứ đó đến tòa án có thẩm quyền để xem xét thụ lý, giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.
